Elektrownie wodne stanowią istotny element polskiego sektora odnawialnych źródeł energii. Na koniec 2023 roku w Polsce działało 771 przepływowych elektrowni wodnych, z czego zdecydowana większość to obiekty małe, o mocy poniżej 10 MW. Mimo że energia wodna odpowiada jedynie za niewielką część krajowej produkcji prądu, pełni ważną funkcję stabilizacyjną oraz wspiera transformację energetyczną kraju [4][2][7].
Aktualna liczba i struktura elektrowni wodnych w Polsce
Na początku 2023 roku w Polsce funkcjonowało 771 elektrowni wodnych, co wynika ze stopniowego spadku liczby działających instalacji (w 2021 roku było ich 786). Z tego aż 761 to małe elektrownie wodne, charakteryzujące się mocą poniżej 10 MW. Struktura ta wskazuje na dominację małych jednostek i marginalny udział dużych, konwencjonalnych obiektów hydroenergetycznych [4][2].
Wśród tej liczby, więcej niż 550 instalacji posiada moc nieprzekraczającą 5 MW [4]. Oznacza to, że małe elektrownie wodne (MEW) są podstawową formą wykorzystania energii wodnej w Polsce, stanowiąc ponad 0,5% mocy zainstalowanej w Krajowym Systemie Elektroenergetycznym [7].
Produkcja energii i znaczenie energetyczne
Średnia roczna produkcja energii elektrycznej przez polskie elektrownie wodne wynosi około 2149 GWh. Całkowita moc zainstalowana w tych jednostkach osiąga niemal 1 GW, jednak według innych szacunków jest to nawet 570 MW [1][3][4]. Największe elektrownie wodne w Polsce to obiekty szczytowo-pompowe o łącznej mocy około 1433 MW. Hydropower pozostaje jednym z najbardziej dojrzałych i skutecznych sposobów produkcji czystej energii odnawialnej obecnych w Polsce [3][4].
Elektrownie te produkują prąd bezpośrednio powiązany z ilością przepływającej wody, dzięki czemu są stabilnym źródłem energii i wpisują się w założenia zrównoważonego rozwoju. Energia wytwarzana w polskich hydroelektrowniach odpowiada jednak za wykorzystanie jedynie około 15% dostępnego technicznego potencjału hydroenergetycznego kraju [1].
Geograficzne rozmieszczenie potencjału hydroenergetycznego
Rozmieszczenie elektrowni wodnych w Polsce uzależnione jest od struktury sieci rzecznej. Aż 68% potencjału hydroenergetycznego przypada na dorzecze Wisły, 17,6% na dorzecze Odry, a 14,4% na pozostałe rzeki [1]. Łączny teoretyczny potencjał hydroenergetyczny polskich rzek szacowany jest na 23,6 TWh rocznie, z czego 13,7 TWh rocznie określa się jako potencjał techniczny do realnego wykorzystania [1].
W Polsce znajduje się też ponad 14 000 urządzeń piętrzących wodę, takich jak stopnie, zapory czy jazy hydrotechniczne. Ta infrastruktura to warunek konieczny do funkcjonowania i rozwoju nowych jednostek hydroenergetycznych, w tym małych elektrowni wodnych [1].
Główne typy i moc elektrowni wodnych
W polskim systemie energetycznym istotną rolę odgrywają elektrownie szczytowo-pompowe. Łączna moc tego typu obiektów wynosi około 1433 MW, czyli znacznie więcej niż wszystkich innych elektrowni wodnych razem wziętych [4].
Największe elektrownie w Polsce to obiekty uruchomione przed kilkudziesięcioma laty, które mają ponadprzeciętny udział w zapewnianiu bezpieczeństwa energetycznego kraju poprzez możliwość bilansowania mocy w systemie krajowym [4].
Znaczenie elektrowni wodnych dla energetyki i środowiska
Energia wodna zapewnia bilansowanie systemu elektroenergetycznego oraz stanowi ważne uzupełnienie miksu energetycznego, umożliwiając sprawne funkcjonowanie OZE o zmiennej produkcji, takich jak wiatr czy słońce [7][3]. Prąd z elektrowni hydroenergetycznych jest czysty i niskoemisyjny, co sprzyja realizacji celów klimatycznych [3].
Przepływowe elektrownie wodne stabilizują lokalne systemy energetyczne i poprawiają efektywność gospodarowania wodą w regionach, w których są zlokalizowane. Poza produkcją prądu pełnią też funkcje retencyjne i przeciwpowodziowe, poprawiając bezpieczeństwo wodne kraju [1].
Rozwój i przyszłość hydroenergetyki w Polsce
Choć obecnie wykorzystuje się zaledwie niewielką część dostępnego potencjału hydroenergetycznego, prognozy przewidują dalszy rozwój sektora. W kolejnych latach planowane jest uruchomienie 28 nowych elektrowni wodnych, co pozwoli na wzrost mocy zainstalowanej z 20 MW do 33 MW w zakresie nowych projektów [5].
Postępująca transformacja energetyczna, rosnący udział odnawialnych źródeł energii oraz rozwój technologii sprzyjają inwestycjom w sektor hydroenergetyki i zwiększaniu jego udziału w ogólnej produkcji energii odnawialnej [3][5].
Podsumowanie kluczowych danych i roli elektrowni wodnych
W Polsce działa 771 elektrowni wodnych, z przewagą małych obiektów. Roczna produkcja oscyluje wokół 2149 GWh, a łączna moc zainstalowana sięga niemal 1 GW. Mimo istotnego znaczenia dla krajowego systemu energetycznego, wykorzystanie potencjału hydroenergetycznego pozostaje niskie – aktualnie to tylko ok. 15%. Dynamiczny rozwój odnawialnych źródeł energii oraz pojawiające się nowe projekty wskazują, że sektor hydroenergetyczny będzie odgrywał coraz większą rolę w przyszłości Polski [1][4][5][7].
Źródła:
- https://wodnesprawy.pl/elektrownie-wodne-w-polsce-wedlug-danych-urzedu-reg/
- https://freeenergy.pl/ile-jest-elektrowni-wodnych-w-polsce-zaskakujace-fakty-i-liczby
- https://centrumoze.pl/ile-w-polsce-jest-elektrowni-wodnych-zaskakujace-fakty-i-liczby
- https://kompasesg.pl/esg/elektrownie-wodne-w-polsce-co-wiemy-o-tym-sektorze/
- https://www.teraz-srodowisko.pl/aktualnosci/Wody-Polskie-inwestycje-OZE-hydroenergetyka-fotowoltaika-9231.html
- https://www.rynekelektryczny.pl/moc-zainstalowana-oze-w-polsce/
- https://e-magazyny.pl/eksperckim-okiem/energetyka-wodna-w-2023-roku-podsumowanie-i-trendy-na-2024-rok/
RM Solar to wiodący portal tematyczny o odnawialnych źródłach energii i inteligentnych rozwiązaniach dla domu. Od 2024 roku łączymy świat nowoczesnych technologii z troską o środowisko naturalne, dostarczając praktyczną wiedzę i sprawdzone rozwiązania dla świadomych konsumentów.