Ślad węglowy to dziś nie tylko wskaźnik środowiskowy, ale realny element strategii biznesowej i obowiązek regulacyjny dla coraz większej liczby firm. Jego rzetelne obliczenie pozwala nie tylko spełnić wymagania raportowe, ale przede wszystkim wskazuje, gdzie możliwe jest zwiększenie efektywności energetycznej i redukcja kosztów. W tym artykule pokazujemy, jak podejść do tematu śladu węglowego w sposób praktyczny i opłacalny dla przedsiębiorstwa.
W realiach rosnących kosztów energii, zaostrzających się regulacji i oczekiwań klientów, ślad węglowy przestał być pojęciem zarezerwowanym wyłącznie dla raportów środowiskowych. Dla wielu przedsiębiorstw to dziś realny wskaźnik ryzyka biznesowego, konkurencyjności i dostępu do finansowania. Co więcej, obliczanie śladu węglowego organizacji staje się obowiązkiem regulacyjnym w ramach dyrektywy CSRD (Corporate Sustainability Reporting Directive), a także elementem strategii corporate sustainability i corporate social responsibility. W praktyce oznacza to konieczność systematycznego raportowania emisji gazów cieplarnianych, ich redukcji oraz udokumentowania działań w zakresie zrównoważonego rozwoju.
Dla firm, które chcą przejść ten proces sprawnie i z korzyścią biznesową, pierwszy krok to nie tylko jego obliczanie, ale także identyfikacja obszarów o największym potencjale zwiększenia efektywności energetycznej. Właśnie dlatego wiele organizacji zaczyna od audytu energetycznego i działań optymalizacyjnych, takich jak modernizacja instalacji, automatyka czy zarządzanie energią elektryczną. Kompleksowe podejście do efektywności energetycznej — obejmujące zarówno zużycie, jak i źródła energii — pozwala ograniczyć emisje bezpośrednie i pośrednie emisje gazów cieplarnianych, a jednocześnie poprawić wyniki finansowe. W tym kontekście warto zapoznać się z usługami w zakresie efektywności energetycznej:
https://www.greenyellow.pl/uslugi/efektywnosc-energetyczna/
Czym jest ślad węglowy i co właściwie mierzymy?
Najprościej mówiąc, ślad węglowy to suma emisji gazów cieplarnianych powstałych w wyniku działalności człowieka, wyrażona jako ekwiwalent dwutlenku węgla (CO₂e). Oprócz dwutlenku węgla uwzględnia się m.in. podtlenek azotu oraz metan, które mają silniejszy wpływ na zmiany klimatu i nagrzewanie atmosfery.
W praktyce firmy mogą liczyć:
- ślad węglowy organizacji – obejmujący całą działalność przedsiębiorstwa w określonym czasie,
- ślad węglowy produktu – odnoszący się do konkretnego produktu lub grupy produktów,
- emisje w cyklu życia – od pozyskania surowców, przez produkcję, transport, użytkowanie, aż po recykling.
Wynikiem jest zestawienie, które pokazuje wielkości śladu węglowego w podziale na źródła emisji oraz pozwala na interpretację wyników obliczeń śladu węglowego w odniesieniu do celów klimatycznych, benchmarków branżowych i wymagań instytucji finansowych.
Zakresy emisji według GHG Protocol (Gas Protocol)
Standardem międzynarodowym stosowanym w obliczaniu śladu węglowego jest GHG Protocol (Gas Protocol), który dzieli emisje na trzy zakresy:
Zakres 1 – emisje bezpośrednie
To emisje powstające bezpośrednio w firmie, np. ze spalania paliw w kotłowniach, piecach technologicznych czy flocie pojazdów.
Zakres 2 – emisje pośrednie z energii
Dotyczą emisji powstałych przy wytwarzaniu zakupionej energii elektrycznej, ciepła czy chłodu.
Zakres 3 – pośrednie emisje w łańcuchu wartości
To najszerszy i często największy obszar: transport, podróże służbowe, zakupy materiałów, użytkowanie produktu przez klientów, odpady, działania w łańcuchu dostaw – wszystko, co wpływa pośrednio na całkowite emisje gazów cieplarnianych związane z firmą.
Właśnie w Zakresie 3 firmy mają największy potencjał zredukowania emisji, ale też największe wyzwania w zakresie danych i raportowania.
Ślad węglowy produktu – dlaczego staje się kluczowy?
Coraz częściej wymagany jest ślad węglowy produktu, zwłaszcza w sektorach przemysłowych, budowlanych i FMCG. Klienci, sieci handlowe oraz instytucje finansowe oczekują informacji, jaki wpływ na środowisko ma dany produkt w całym cyklu życia.
Obliczenia obejmują m.in.:
- zużycie energii w produkcji,
- emisje z transportu,
- opakowania i logistykę,
- użytkowanie przez klientów,
- możliwości ponownego użycia i recyklingu.
Dzięki temu firmy mogą podejmować decyzje projektowe, które realnie obniżają emisji gazów cieplarnianych już na etapie projektowania.
Od obliczeń do realnej redukcji – gdzie są największe rezerwy?
Samo obliczenie śladu węglowego nie redukuje emisji. Kluczowa jest analiza danych i identyfikacja działań o największym wpływie. W praktyce w wielu firmach są to:
- modernizacja źródeł ciepła,
- automatyzacja i monitoring zużycia energii,
- zmiana procesów technologicznych,
- inwestycje w odnawialne źródła energii.
Jednym z najszybszych sposobów ograniczenia emisji w Zakresie 2 jest własna fotowoltaika, która obniża ślad związany z zakupem energii elektrycznej z sieci. Co istotne, instalacje PV mogą być finansowane w modelach bezinwestycyjnych, co ułatwia decyzję także mniejszym przedsiębiorstwom. Więcej o takich rozwiązaniach:
https://www.greenyellow.pl/uslugi/fotowoltaika/
Regulacje i raportowanie – dlaczego firmy nie mają już wyboru?
Wdrożenie dyrektywy CSRD oznacza, że coraz więcej firm będzie musiało raportować dane ESG w zakresie zrównoważonego rozwoju i zakresie ładu korporacyjnego, w tym szczegółowe informacje o emisjach. Raporty będą podlegać weryfikacji i porównywalności, co zwiększa presję na jakość danych i spójność metodologii.
Dodatkowo wiele organizacji uczestniczy w inicjatywach takich jak Carbon Disclosure Project, które wymagają ujawniania danych klimatycznych partnerom biznesowym i rynkom finansowym. Brak rzetelnych danych może oznaczać utrudniony dostęp do finansowania, wyższe koszty kredytu lub wykluczenie z łańcuchów dostaw międzynarodowych korporacji (np. z rynków takich jak Wielka Brytania, gdzie raportowanie klimatyczne jest szczególnie rozwinięte).
ESG w praktyce: rola zespołów i danych
Skuteczne zarządzanie śladem węglowym nie jest wyłącznie zadaniem działu technicznego. Coraz częściej powstają zespoły ESG, w których kluczową rolę odgrywa liderka zespołu ESG, analitycy danych, operacje, zakupy oraz zasoby ludzkie. To ważne, bo wiele działań redukcyjnych dotyczy także:
- polityk podróży,
- benefitów transportowych dla pracowników,
- pracy z dostawcami,
- edukacji klientów.
Dopiero takie holistyczne podejście pozwala na trwałe zwiększenie efektywności i realne postępy w kierunku neutralności klimatycznej.
GreenYellow jako partner w redukcji emisji i efektywności energetycznej
Dla wielu firm największą barierą nie jest sama chęć działania, lecz brak zasobów i kompetencji do wdrożenia projektów technicznych. Właśnie tu pojawia się rola partnerów takich jak GreenYellow, którzy łączą kompetencje energetyczne, finansowe i operacyjne, oferując projekty poprawy efektywności energetycznej, OZE oraz zarządzania energią w modelach usługowych.
Dzięki temu przedsiębiorstwa mogą:
- obniżać koszty energii,
- redukować emisje gazów cieplarnianych,
- poprawiać wskaźniki ESG,
- realizować strategię zrównoważonego rozwoju bez angażowania dużego kapitału własnego.
To podejście szczególnie dobrze sprawdza się w sektorze handlu, przemysłu i logistyki, gdzie skala zużycia energii daje szybki efekt środowiskowy i finansowy.
Od śladu węglowego do przewagi konkurencyjnej
Wielu menedżerów wciąż postrzega obliczanie śladu węglowego jako koszt regulacyjny. Tymczasem coraz częściej jest to narzędzie budowania przewagi:
- w przetargach,
- w relacjach z kluczowymi klientami,
- w negocjacjach z bankami i ubezpieczycielami,
- w employer brandingu.
Firmy, które potrafią wykazać kontrolę nad emisjami, lepsze wyniki w raportach społecznej odpowiedzialności biznesu i realne działania na rzecz ochrony środowiska, są postrzegane jako stabilniejsze i mniej ryzykowne długoterminowo.
Jak przygotować się do obliczania i raportowania śladu węglowego?
Proces warto podzielić na etapy:
- Inwentaryzacja danych – zużycie paliw, energii, transport, zakupy, odpady.
- Wybór metodologii – zgodnej z GHG Protocol i wymaganiami CSRD.
- Obliczenia i weryfikacja – najlepiej z udziałem doświadczonych doradców.
- Analiza wyników – identyfikacja głównych źródeł emisji.
- Plan redukcji – projekty techniczne, operacyjne i zakupowe.
- Monitorowanie w czasie – porównywanie wyników w określonym czasie i raportowanie postępów.
Takie podejście pozwala nie tylko spełnić obowiązki regulacyjne, ale realnie wpływać na wielkości śladu węglowego w kolejnych latach.
FAQ – najczęstsze pytania firm
Czy każda firma musi liczyć ślad węglowy?
Nie każda od razu, ale zakres obowiązku rośnie wraz z wdrażaniem dyrektywy CSRD. Nawet mniejsze firmy są często zobligowane pośrednio, ponieważ ich klienci potrzebują danych do własnego raportowania.
Czym różni się ślad węglowy organizacji od śladu produktu?
Ślad węglowy organizacji obejmuje całą działalność firmy w danym roku, natomiast ślad węglowy produktu dotyczy jednego konkretnego produktu i jego wpływu w całym cyklu życia.
Czy inwestycje w OZE rzeczywiście obniżają raportowane emisje?
Tak. Własne źródła, takie jak fotowoltaika, obniżają pośrednie emisje gazów cieplarnianych związane z zakupem energii z sieci, co bezpośrednio poprawia wyniki raportowe w Zakresie 2.
Źródło:
https://www.cire.pl/artykuly/serwis-informacyjny-cire-24/co-to-jest-slad-weglowy-i-jak-go-obliczyc
Artykuł sponsorowany
RM Solar to wiodący portal tematyczny o odnawialnych źródłach energii i inteligentnych rozwiązaniach dla domu. Od 2024 roku łączymy świat nowoczesnych technologii z troską o środowisko naturalne, dostarczając praktyczną wiedzę i sprawdzone rozwiązania dla świadomych konsumentów.