Polska energetyka opiera się na wielu typach elektrowni, które różnią się źródłem energii, technologią działania oraz wpływem na środowisko. Dominacja elektrowni węglowych powoli ustępuje miejsca odnawialnym źródłom energii, energetyce gazowej oraz planowanej energetyce jądrowej[8][9].
Podstawowe typy elektrowni w Polsce
Obecnie w Polsce działa kilka kluczowych typów elektrowni: węglowe (spalające węgiel kamienny i brunatny), gazowe, wodne, wiatrowe, fotowoltaiczne oraz planowane jądrowe. Każdy z nich ma znaczący udział w krajowym miksie energetycznym i odgrywa inną rolę w zapewnieniu ciągłości dostaw energii[8][9].
Elektrownie węglowe i brunatne odpowiadają za około 60% produkcji energii, gazowe znacząco zwiększają swój udział, a odnawialne źródła energii, zwłaszcza wiatrowe, dynamicznie rosną. Elektrownie jądrowe są na etapie planowania i przygotowań inwestycyjnych[8][9].
Cechy elektrowni węglowych
Elektrownie węglowe są podstawą krajowej energetyki. Wytwarzają prąd za pomocą spalania węgla kamiennego (42,2% produkcji w październiku 2025) oraz brunatnego (18,29%)[8]. Proces polega na spalaniu paliwa, co generuje parę wodną napędzającą turbiny i generatory. Elektrownie te charakteryzują się dużą mocą i stabilnością pracy, ale znaczną emisją CO2. Najważniejsze lokalizacje to duże elektrownie zawodowe[8][9].
W ostatnich latach obserwuje się powolną redukcję udziału węgla brunatnego na rzecz innych źródeł energii, choć produkcja z węgla kamiennego zanotowała wzrost o 8,24% rdr. Łaziska to przykład kluczowej elektrowni, mającej istotny wpływ na krajowy rynek mocy[7][8].
Charakterystyka elektrowni gazowych
Elektrownie gazowe wykorzystują gaz ziemny do produkcji energii. Ich udział w miksie energetycznym dynamicznie rośnie — w 2025 roku wzrost o 7,69% rdr.[8]. Elektrownie te cechują się wysoką elastycznością pracy oraz niższą emisją szkodliwych substancji w porównaniu do węgla. Zwiększony udział gazu jest związany z postępującą transformacją energetyczną[6][8].
Rola i mechanizmy działania elektrowni wodnych i szczytowo-pompowych
Elektrownie wodne bazują na wykorzystaniu energii kinetycznej wody lub spiętrzeniu rzek. W Polsce pełnią głównie rolę stabilizującą i pomocniczą w energetyce odnawialnej[8][9]. Najważniejszym segmentem są elektrownie szczytowo-pompowe, które umożliwiają magazynowanie energii — odpowiadają aż za 85% mocy magazynowania w systemie krajowym[6][8].
W Polsce funkcjonuje 12 dużych magazynów energii (>50 kW), przy czym szczytowo-pompowe gwarantują stabilność systemu i optymalne wykorzystanie odnawialnych źródeł energii. Do 2027 roku celem jest uzyskanie zdolności magazynowania 3 GW mocy[6].
Energetyka odnawialna: wiatr, fotowoltaika i inne OZE
Odnawialne źródła energii stanowią coraz większy udział w miksie — produkcja energii wiatrowej osiągnęła 18,64% (wzrost o 23,57% rok do roku), fotowoltaiczne oraz inne OZE łącznie 7,57%[8]. Elektrownie wiatrowe przetwarzają energię kinetyczną wiatru na prąd za pomocą turbin. Elektrownie fotowoltaiczne konwertują promieniowanie słoneczne w energię elektryczną poprzez zjawisko fotowoltaiczne[8][9].
Coraz większe znaczenie mają również rozwiązania wspierające OZE, takie jak magazyny energii, które stabilizują nieregularną produkcję i pozwalają na efektywne wykorzystanie zielonej energii. Trend przesuwania się od węgla ku OZE jest bardzo wyraźny w krajowej strategii energetycznej[6][8][9].
Planowane elektrownie jądrowe w Polsce
Energetyka jądrowa stanowi jeden z fundamentów aktualnej transformacji. Planowane są 2-3 elektrownie, z pierwszą zlokalizowaną w Lubiatowie-Kopalinie na Pomorzu. Kolejne lokalizacje to Bełchatów lub Konin[2][3][5]. Budowa pierwszego bloku elektrowni jądrowej rusza w latach 2026-2028, a rozruch przewidywany jest na 2033-2036[1][2][3][4][6].
Elektrownie te będą wyposażone w nowoczesne reaktory AP1000 firmy Westinghouse (3 bloki po 1-1,6 GW każdy), z chłodzeniem wodą morską. Zgodnie z Programem Polskiej Energetyki Jądrowej (PPEJ) zakłada się moc 6-9 GW, finansowanie 60 mld zł, w tym 70% w formie długu, oraz stworzenie 50 tys. miejsc pracy[1][3].
Wprowadzenie elektrowni jądrowych ma zapewnić trwałą niezależność od tradycyjnych paliw kopalnych, zastępując procesowo starsze bloki węglowe, zwłaszcza w rejonach Bełchatowa i Konina[5][8].
Transformacja energetyczna i perspektywy rozwoju
Aktualne trendy w polskiej energetyce to stopniowe odchodzenie od węgla na rzecz rozwoju OZE, energetyki gazowej, wdrożenia technologii magazynowania energii oraz budowy elektrowni jądrowych[1][6][9]. Redukcja udziału węgla brunatnego idzie w parze z szybkim wzrostem produkcji z wiatru i gazu ziemnego[8].
Transformacji sprzyja rozwój dużych, wyspecjalizowanych magazynów energii (obecnie 85% bazuje na technologii szczytowo-pompowej), które stabilizują system energetyczny i umożliwiają płynność dostaw również przy rosnącym udziale odnawialnych źródeł energii[6][8].
W najbliższych latach polska energetyka stanie się bardziej zrównoważona, elastyczna i odporna na kryzysy surowcowe. Budowa elektrowni jądrowych na Pomorzu i potencjalnie w centralnej Polsce stanie się przełomem, zmieniającym krajowy miks energetyczny i zwiększającym krajowe bezpieczeństwo energetyczne[1][2][3][4][5][6].
Podsumowanie
Polska posiada różnorodne typy elektrowni: węglowe, gazowe, wodne, wiatrowe, fotowoltaiczne oraz planowane jądrowe. Każda kategoria ma swoje unikalne cechy, możliwości i ograniczenia. Największa dynamika zmian widoczna jest w sektorze odnawialnych źródeł energii oraz magazynowania energii. W perspektywie najbliższych lat można oczekiwać dalszego spadku znaczenia węgla na rzecz wzrostu odnawialnych źródeł oraz pojawienia się pierwszych elektrowni jądrowych.
Źródła:
- https://mycompanypolska.pl/artykul/trzy-elektrownie-jadrowe-w-polsce-budowa-ruszy-w-2026-roku-najprawdopodobniej-na-pomorzu/6507
- https://technologieibudownictwo.pl/artykul/budowa-elektrowni-jadrowych-w-polsce/
- https://enerad.pl/aktualizacja-ppej-pierwsza-polska-elektrownia-jadrowa-ruszy-w-2036-roku-belchatow-i-konin-na-czele-wyscigu-o-lokalizacje-drugiej-elektrowni/
- https://www.bankier.pl/wiadomosc/Dwa-warunki-by-zdazyc-z-budowa-polskiej-elektrowni-atomowej-Kluczowy-rok-2026-9060806.html
- https://globenergia.pl/drugi-atom-w-polsce-belchatow-czy-konin-dowiemy-sie-w-2027/
- https://powerconnect.pl/energetyka-w-polsce-zwrot-ku-polnocy/
- https://media.tauron.pl/pr/858132/elektrownia-laziska-z-kontraktem-mocowym-na-2026-rok
- https://www.rynekelektryczny.pl/produkcja-energii-elektrycznej-w-polsce/
- https://akademiaesg.pl/baza-wiedzy/jakie-sa-rodzaje-elektrowni-kompletny-przeglad-zrodel-energii-w-polsce-i-na-swiecie/
RM Solar to wiodący portal tematyczny o odnawialnych źródłach energii i inteligentnych rozwiązaniach dla domu. Od 2024 roku łączymy świat nowoczesnych technologii z troską o środowisko naturalne, dostarczając praktyczną wiedzę i sprawdzone rozwiązania dla świadomych konsumentów.