Ile elektrowni w Polsce znajduje się w różnych regionach kraju? Odpowiedź brzmi: nie istnieją publicznie dostępne, precyzyjne statystyki określające dokładną liczbę elektrowni według regionów. Wiadomo jednak, że dominujące lokalizacje elektrowni w Polsce znajdują się w centralnej części kraju (ze szczególnym uwzględnieniem Bełchatowa i Konina) oraz w regionach północnych i nadbałtyckich, gdzie rozwijają się źródła odnawialne oraz planowana jest energetyka jądrowa [5][1][4].
Struktura rozmieszczenia elektrowni – podział regionalny
Najważniejsze elektrownie w Polsce skoncentrowane są w centralnej Polsce. Kluczowe znaczenie ma tu region bełchatowski, gdzie znajduje się największa elektrownia węglowa. To właśnie tam krajowy miks energetyczny opiera się na spalaniu węgla, który aktualnie zapewnia około 57% całkowitej produkcji energii elektrycznej [1][3][6]. Drugim istotnym obszarem jest region koniński, również o profilu węglowym, choć już z silnymi trendami transformacyjnymi [5].
Nad Bałtykiem rośnie znaczenie farm wiatrowych typu offshore oraz przyszłych lokalizacji elektrowni jądrowych. Przykładem jest Lubiatowo–Kopalino, gdzie planowana jest pierwsza polska elektrownia atomowa. Bazy i rozbudowane sieci elektrowni wiatrowych już dziś mają kluczowe znaczenie dla systemu energetycznego, a kolejne inwestycje przewidziane są m.in. w Łebie i okolicach [4][5].
Typy źródeł według regionów
Źródła węglowe dominują w głębi lądu – głównie w województwach centralnych i zachodnich. Bełchatów oraz Konin to klasyczne ośrodki z dużymi mocami zainstalowanymi w węglu brunatnym i kamiennym. Z kolei na południu funkcjonują mniejsze elektrownie gazowe, cieplne oraz hybrydowe. Tendencja ta zaczyna się zmieniać w wyniku postępującej dekarbonizacji [1][5].
Odnawialne źródła energii (OZE) rozwijają się dynamicznie w całej Polsce, lecz największy ich przyrost notowany jest w północnej części kraju oraz na wielkopolskiej i śląskiej równinie. Technologie fotowoltaiczne oraz farmy wiatrowe lądowe mają tu korzystne warunki lokalizacyjne, rozbudowując krajowy miks energetyczny [3][4]. Energetyka wodna natomiast utrzymuje znaczenie głównie na południu, w regionach górskich.
Wpływ na regionalizację mają również plany dotyczące elektrowni jądrowych. Pierwsze reaktory mają powstać w Lubiatowie–Kopalinie, zaś kandydatami na kolejne są okolice Bełchatowa i Konina, co jest bezpośrednio powiązane z transformacją energetyczną regionów po wygaszeniu węgla [2][5].
Moc zainstalowana i transformacja energetyczna – rozkład regionalny
Aktualna moc zainstalowana w Polsce oscyluje na poziomie 18-30 GW, z czego dominują elektrownie cieplne i węglowe (około 17 GW). Elektryczność generowana przez węgiel brunatny i kamienny koncentruje się głównie w centralnej Polsce, natomiast źródła OZE charakteryzują się już bardziej równomiernym rozprzestrzenieniem w regionach [1][6][7].
Dynamiczne inwestycje w fotowoltaikę (PV) i wiatr lądowy sprawiają, że regiony zachodnie i północne notują gwałtowny przyrost mocy zainstalowanej tych źródeł. Według prognoz, do 2025 roku moc PV przekroczy 22 GW, zaś wiatrowe farmy offshore na Bałtyku osiągną do 5 GW mocy w 2028 roku. Planowany rozkład mocy atomowej przewiduje początkowe zainstalowanie 3 GW do 2030 roku i aż 13 GW do 2050 roku, ze szczególnym wskazaniem północnych i centralnych regionów Polski [1][4][5].
Krajowy System Elektroenergetyczny i przyszłość regionalnego rozwoju
Krajowy System Elektroenergetyczny (KSE) jest przygotowany na obsługę maksimum 110 GW mocy z odnawialnych źródeł energii, 24 GW magazynów energii oraz 5,3 GW energii jądrowej do roku 2040 [2]. Z punktu widzenia regionalizacji, największy ciężar transformacji ponoszą województwa centralne oparte dziś na węglu, które najpilniej muszą zastąpić swoje moce produkcyjne nowymi technologiami – atomem, OZE i magazynami, jak np. elektrownia szczytowo-pompowa Góry Kamieńsk (>600 MW) [1][5].
Według strategicznych założeń operatorów PSE, Polska do 2035 roku uzyska niemal 100% mocy wytwórczych z OZE, atomu i magazynów energii. Oznacza to, że mapa rozmieszczenia elektrowni będzie coraz silniej przesuwać się w stronę północnych i nadmorskich regionów, gdzie występują najlepsze warunki do rozwoju bezemisyjnych źródeł energii [2][4].
Produkcja energii – aktualny rozkład regionalny
Ostatnie dostępne dane wskazują, że węgiel wciąż stanowi ponad połowę produkcji energii elektrycznej – odpowiednio 6,1 TWh z węgla kamiennego oraz 2,8 TWh z brunatnego miesięcznie (z ogółu 8,9 TWh, czyli ok. 57% produkcji) [3]. Energetyka wiatrowa daje 2,1 TWh, a fotowoltaika 0,4 TWh miesięcznie. Ponieważ węgiel produkuje się głównie w centralnych regionach, to właśnie tam przypada największy udział mocy wytwórczych. Z kolei szybko rosnący udział OZE bardziej równomiernie widoczny jest w całym kraju, z przewagą regionów północnych i zachodnich [1][3][6].
Transformacja regionalna uwzględnia również systematyczne wyłączanie mocy węglowych: Elektrownia Bełchatów zgodnie z planem zostanie wygaszona do 2036 roku, a jej miejsce stopniowo zajmą atom, wiatraki i magazyny energii [5]. W ten sposób struktura regionalna sektora elektroenergetycznego ulega największym zmianom od dekad.
Podsumowanie: aktualna i przyszła mapa elektrowni w Polsce
Brak jest oficjalnych i kompleksowych wykazów liczby elektrowni w poszczególnych regionach Polski. Wiadomo jednak, że centralna Polska to obecnie podstawowy region wytwórczy, głównie za sprawą wielkoskalowych elektrowni węglowych. Regiony północne i nadbałtyckie dynamicznie wzmacniają swoją rolę dzięki inwestycjom w energetykę odnawialną i atomową [5][1][4]. W kolejnych dekadach ogólnopolski rozkład mocy ulegnie zasadniczej zmianie – odejście od węgla i nacisk na czystą energię trwale zmienią geografię polskich elektrowni.
Źródła:
- [1] https://www.gramwzielone.pl/energia-sloneczna/20313676/za-10-lat-oze-w-polsce-zapewni-tyle-energii-ile-dzisiaj-daja-elektrownie-weglowe
- [2] https://biznes.newseria.pl/news/za-10-lat-polski-system,p230930077
- [3] https://www.forum-energii.eu/miesiecznik
- [4] https://mitsmr.pl/strategia-rozwoju/polska-energetyka-u-progu-2026-r-od-strategii-do-realizacji/
- [5] https://businessinsider.com.pl/gospodarka/regiony-weglowe-stoja-przed-zmiana-czy-atom-jest-przyszloscia-energetyki-wywiad/3gzkvev
- [6] https://www.pse.pl/dane-systemowe
- [7] https://wysokienapiecie.pl/116315-historyczny-rekord-generacji-mocy-w-polsce-przebilismy-30-gw/
RM Solar to wiodący portal tematyczny o odnawialnych źródłach energii i inteligentnych rozwiązaniach dla domu. Od 2024 roku łączymy świat nowoczesnych technologii z troską o środowisko naturalne, dostarczając praktyczną wiedzę i sprawdzone rozwiązania dla świadomych konsumentów.