Gdzie znajdują się elektrownie wodne w Polsce?

Elektrownie wodne w Polsce stanowią istotny, choć niewielki procent krajowej produkcji energii, a ich rozmieszczenie koncentruje się w regionach o największych zasobach hydrogeologicznych. W poniższym artykule odpowiadamy, gdzie znajdują się elektrownie wodne w Polsce, wskazując zarówno ich główne skupiska, jak i specyfikę lokalizacji małych elektrowni wodnych (MEW) oraz mechanizmy funkcjonowania i możliwości rozwoju tej branży.

Rozmieszczenie elektrowni wodnych w Polsce

Najszerzej rozwinięta sieć elektrowni wodnych występuje na południu i południowym zachodzie kraju. Największe skupiska tych instalacji położone są na Dolnym Śląsku, w Małopolsce oraz na Podkarpaciu, co wynika z występowania tam rzek o znacznym spadku i korzystnych warunkach topograficznych sprzyjających inwestycjom hydroenergetycznym [1][5].

W Polsce znajduje się kilka dużych elektrowni wodnych o znaczeniu strategicznym. Największą jest Żarnowiec (716 MW, Czymanowo), mocne zaplecze energetyczne stanowią też Porąbka-Żar (500 MW, Międzybrodzie Bialskie) oraz Solina (200 MW, Jezioro Solińskie) [1][5][6]. Inne kluczowe obiekty zlokalizowane są m.in. na rzece Wiśle (Włocławek, 162 MW), na Słupi (Żydowo, 167 MW), a także w rejonie Jeziora Czorsztyńskiego (Niedzica, 92,75 MW) [5][6][8].

Wiodące typy i mechanizmy działania elektrowni wodnych

W Polsce spotkać można głównie dwa typy elektrowni wodnych: szczytowo-pompowe oraz przepływowe. Elektrownie szczytowo-pompowe, jak wspomniany Żarnowiec, magazynują energię dzięki pompowaniu wody do górnego zbiornika podczas okresów nadprodukcji energii [1][5][6]. Natomiast elektrownie przepływowe opierają się na wykorzystaniu naturalnego przepływu rzek bez konieczności magazynowania wody [1][5][6].

Każda instalacja wodna składa się z zapór, turbin i generatorów energii. Mechanizm działania oparty jest na zamianie energii spadku wody w ruch obrotowy turbiny, napędzającej generator produkujący prąd elektryczny [1][5].

Małe elektrownie wodne: potencjał i rozmieszczenie

Aktualnym trendem na polskim rynku energetyki wodnej jest rozbudowa małych elektrowni wodnych (MEW). Według opracowań programu RESTOR Hydro, istnieje ponad 6 tysięcy potencjalnych lokalizacji takich elektrowni wodnych, głównie w Małopolsce, na Śląsku oraz Dolnym Śląsku, bazując na istniejących obiektach piętrzących oraz dawnych młynach wodnych [2][3][4].

Rozwój MEW uzależniony jest od warunków środowiskowych, ochrony zabytków oraz wsparcia ze strony inicjatyw unijnych i krajowych. Kluczowe kryteria wyboru nowych lokalizacji stanowią ocena przepływu rzeki, spadu wody, stanu technicznego obiektu oraz odległości od sieci elektroenergetycznych [2][3][4][10]. Największe możliwości rozwoju tej technologii występują na rzekach wyżynnych, zwłaszcza w dorzeczu Wisły i Odry [2][3][5].

Znaczenie energetyki wodnej i statystyki regionalne

Energetyka wodna w Polsce odpowiada za około 1,5% ogólnej produkcji prądu krajowego, co stanowi stosunkowo niewielki, ale stabilny wkład w miks energetyczny [5]. Największy potencjał produkcyjny skupia się w dorzeczu Wisły (9270 GWh/rok) oraz Odry (2400 GWh/rok), a także na rzekach takich jak Dunajec (814 GWh/rok) czy San (714 GWh/rok) [5].

Największa jednostkowa moc zainstalowana w Polsce to 716 MW (Żarnowiec), następnie 500 MW (Porąbka-Żar) i 200 MW (Solina) [1][6]. Włocławek, Żydowo i Niedzica – to kolejne istotne punkty na hydroenergetycznej mapie kraju [5][6][8]. Równocześnie MEW mogą powstać w ponad 6 tysiącach nowych lokalizacji, co ilustruje ogromny, wciąż niewykorzystany potencjał rozproszony po całym kraju [2][3][4].

Podsumowanie

Elektrownie wodne w Polsce lokują się przede wszystkim na południu (Małopolska, Dolny Śląsk, Podkarpacie), z największymi mocami zainstalowanymi w elektrowniach szczytowo-pompowych i przepływowych ulokowanych na kluczowych rzekach. Rozwój sektora MEW koncentruje się wokół istniejących historycznych piętrzeń i młynów, odpowiadając na potrzeby energetyczne regionów oraz podążając za trendami nowoczesnej, przyjaznej środowisku energetyki [2][3][4][5]. Polska wciąż dysponuje ogromnym potencjałem hydroenergetycznym, szczególnie w dorzeczu Wisły i Odry, a skuteczne wykorzystanie tej energii może znacząco wpłynąć na bezpieczeństwo energetyczne w przyszłości.

Źródła:

• [1] https://centrumoze.pl/gdzie-sa-elektrownie-wodne-w-polsce-odkryj-ich-lokalizacje-i-znaczenie-2482
• [2] https://globenergia.pl/mapa-potencjalnych-lokalizacji-malych-elektrowni-wodnych-w-polsce-moze-ich-powstac-ponad-6-000/
• [3] https://polskiinstalator.com.pl/artykuly/narzedzia/206-aktualnosci/1342-mapa-6-tysi%C4%99cy-potencjalnych-lokalizacji-ma%C5%82ych-elektrowni-wodnych
• [4] https://www.teraz-srodowisko.pl/aktualnosci/W-Polsce-moze-powstac-6-tys-MEW-1217.html
• [5] https://enerad.pl/elektrownie-wodne-w-polsce/
• [6] https://pl.wikipedia.org/wiki/Lista_elektrowni_w_Polsce
• [8] https://emp.pw.edu.pl/lista-obiektow
• [10] https://ungc.org.pl/wp-content/uploads/2022/03/Raport_Male_elektrownie_wodne_w_Polsce.pdf