Artykuł sponsorowany
Przystanek komunikacji publicznej przez wiele lat był stosunkowo prostym elementem miejskiej infrastruktury. Jego podstawowym zadaniem było zapewnienie pasażerom miejsca oczekiwania oraz ochrony przed deszczem, wiatrem czy intensywnym słońcem. Obecnie jego funkcja może być znacznie szersza. Oświetlenie, elektroniczne tablice informacyjne, urządzenia umożliwiające ładowanie telefonów czy dodatkowe systemy wspierające pasażerów wymagają dostępu do energii elektrycznej.
Jednym ze sposobów jej pozyskania może być wykorzystanie powierzchni, która i tak stanowi nieodłączny element wiaty – jej dachu. Zastosowanie paneli fotowoltaicznych pozwala produkować energię bezpośrednio w miejscu, w którym może być ona następnie wykorzystywana. Wiata przystankowa z fotowoltaiką staje się dzięki temu nie tylko osłoną dla pasażerów, ale również niewielkim elementem lokalnej infrastruktury energetycznej.
Jak działa wiata przystankowa z fotowoltaiką?
Podstawowa zasada działania takiej konstrukcji nie różni się od innych instalacji wykorzystujących energię słoneczną. Panele fotowoltaiczne przekształcają promieniowanie słoneczne w energię elektryczną, która następnie może służyć do zasilania urządzeń znajdujących się w obrębie przystanku.
Istotna jest jednak integracja instalacji z samą konstrukcją wiaty. Zamiast montowania paneli na osobnym stelażu można wykorzystać powierzchnię dachu, który już pełni funkcję ochronną. Dzięki temu jeden element infrastruktury może wykonywać jednocześnie kilka zadań.
W zależności od projektu energia wyprodukowana przez moduły fotowoltaiczne może być wykorzystywana na bieżąco, magazynowana w akumulatorach albo współpracować z innym źródłem zasilania. Konkretne rozwiązanie zależy między innymi od liczby i rodzaju urządzeń znajdujących się na przystanku oraz od przewidywanego zapotrzebowania energetycznego.
Nie oznacza to więc automatycznie, że każda wiata solarna funkcjonuje całkowicie niezależnie od sieci energetycznej. Fotowoltaika może jednak pokrywać część lub nawet znaczną część potrzeb energetycznych wybranych elementów wyposażenia przystanku.
Do czego można wykorzystać energię słoneczną na przystanku?
Rozwój infrastruktury komunikacyjnej powoduje, że na przystankach pojawia się coraz więcej urządzeń wymagających dostępu do energii. Fotowoltaika może być wykorzystana przede wszystkim tam, gdzie zapotrzebowanie na moc jest stosunkowo niewielkie, ale urządzenia powinny działać regularnie.
Jednym z najbardziej naturalnych zastosowań jest oświetlenie LED. Odpowiednio zaprojektowane oświetlenie zwiększa czytelność przestrzeni przystanku po zmroku, ułatwia korzystanie z rozkładów jazdy oraz może poprawiać komfort oczekiwania na transport.
Energia może również zasilać elementy informacji pasażerskiej. Tradycyjny wydrukowany rozkład coraz częściej uzupełniany jest przez elektroniczne wyświetlacze pokazujące planowane lub rzeczywiste godziny odjazdów. Takie rozwiązania wymagają stałego dostępu do energii.
Innym przykładem są punkty umożliwiające ładowanie urządzeń mobilnych. Telefony pełnią obecnie ważną rolę podczas korzystania z komunikacji publicznej – służą do kupowania biletów, sprawdzania połączeń, korzystania z map czy odbierania informacji o zmianach w kursowaniu pojazdów.
Rozwiązania wykorzystujące panele fotowoltaiczne jako część konstrukcji przystanku znajdują się również w ofercie polskich producentów infrastruktury miejskiej. Przykładem jest wiata przystankowa solarna dostępna w ofercie firmy Budotechnika, w której powierzchnia dachu może zostać wykorzystana do montażu modułów fotowoltaicznych, a sama konstrukcja może współpracować między innymi z oświetleniem i dodatkowymi elementami wyposażenia.
Oświetlenie LED wiaty
Oświetlenie jest jednym z elementów, dla których zastosowanie energii słonecznej może być szczególnie praktyczne. Technologia LED charakteryzuje się stosunkowo niewielkim zapotrzebowaniem na energię, dzięki czemu dobrze współpracuje z instalacjami o ograniczonej mocy.
Światło może być wykorzystywane przede wszystkim do oświetlenia wnętrza wiaty, rozkładów jazdy, gablot informacyjnych lub wybranych elementów otoczenia przystanku.
W projekcie trzeba jednak uwzględnić fakt, że największe zapotrzebowanie na oświetlenie występuje właśnie wtedy, gdy panele nie produkują energii – wieczorem i w nocy. Z tego względu istotną częścią instalacji może być magazynowanie energii wyprodukowanej w ciągu dnia.
Dynamiczna informacja pasażerska
Nowoczesna komunikacja zbiorowa coraz częściej wykorzystuje systemy dynamicznej informacji pasażerskiej. Elektroniczne tablice mogą pokazywać nie tylko rozkładowe godziny odjazdu, ale również informacje o opóźnieniach, zmianach tras czy utrudnieniach.
W przeciwieństwie do tradycyjnej tabliczki z rozkładem urządzenia takie potrzebują energii elektrycznej. Fotowoltaika umieszczona na wiacie może stanowić jedno ze źródeł jej pozyskania.
Zakres możliwości zależy jednak od parametrów konkretnych urządzeń. Niewielki wyświetlacz będzie miał inne zapotrzebowanie energetyczne niż rozbudowana tablica LED działająca przez całą dobę. Dlatego instalację fotowoltaiczną trzeba projektować w odniesieniu do rzeczywistego poboru energii przez wyposażenie przystanku.
Ładowanie urządzeń mobilnych
Punkty ładowania telefonów mogą być dodatkowym udogodnieniem dla pasażerów, szczególnie na przystankach przesiadkowych lub w miejscach, w których czas oczekiwania bywa dłuższy.
Wykorzystanie energii słonecznej do takiego celu dobrze pokazuje ideę lokalnej produkcji i konsumpcji energii. Prąd nie musi być przesyłany na dużą odległość – jest produkowany na dachu wiaty i może zostać wykorzystany bezpośrednio w jej obrębie.
Przy projektowaniu takiego rozwiązania konieczne jest jednak uwzględnienie liczby punktów ładowania, przewidywanej intensywności ich wykorzystania oraz dostępnej ilości energii.
Gabloty i dodatkowe elementy infrastruktury
Energia elektryczna na przystanku może być wykorzystywana także przez inne elementy małej architektury. Dotyczy to na przykład podświetlanych gablot informacyjnych lub reklamowych, czujników czy urządzeń wspomagających obsługę infrastruktury.
W przyszłości liczba takich elementów może się zwiększać wraz z rozwojem koncepcji inteligentnych miast. Przystanek może stać się miejscem gromadzenia lub przekazywania informacji związanych z ruchem miejskim, komunikacją publiczną czy warunkami środowiskowymi.
Fotowoltaika nie jest więc wyłącznie sposobem na zasilenie pojedynczej lampy. Może stanowić element szerszego systemu infrastruktury technicznej przystanku.
Dlaczego dach wiaty jest dobrym miejscem na panele fotowoltaiczne?
Każda wiata wymaga wykonania zadaszenia chroniącego osoby oczekujące na autobus lub tramwaj. Wykorzystanie tej samej powierzchni do produkcji energii pozwala nadać dachowi dodatkową funkcję.
Nie trzeba jednocześnie zajmować kolejnego fragmentu przestrzeni publicznej osobną instalacją. Jest to szczególnie istotne w centrach miast oraz w miejscach, w których ilość dostępnej przestrzeni jest ograniczona.
Duże znaczenie ma jednak odpowiednia lokalizacja. Skuteczność instalacji może ograniczać zacienienie powodowane przez drzewa, budynki, wysokie konstrukcje albo inne elementy infrastruktury. Na etapie projektowania należy więc przeanalizować położenie wiaty, orientację paneli oraz warunki nasłonecznienia w ciągu dnia i roku.
Wiata solarna jako element nowoczesnej infrastruktury miejskiej
Współczesna mała architektura coraz częściej łączy kilka funkcji. Wiata może zapewniać ochronę przed warunkami atmosferycznymi, być nośnikiem informacji, oferować miejsce do siedzenia, umożliwiać oświetlenie przestrzeni i jednocześnie produkować energię.
Takie podejście wpisuje się w szerszą zmianę sposobu projektowania przestrzeni miejskiej. Coraz większego znaczenia nabiera nie tylko estetyka infrastruktury, ale także jej funkcjonalność, trwałość oraz możliwość ograniczenia zużycia energii pochodzącej z zewnętrznych źródeł.
Fotowoltaika nie sprawi sama w sobie, że przystanek stanie się „inteligentny”. Może jednak stworzyć energetyczną podstawę dla urządzeń, które zwiększają jego funkcjonalność.
Fotowoltaika i zielony dach – czy można połączyć oba rozwiązania?
Panele słoneczne nie muszą być jedynym dodatkowym wykorzystaniem powierzchni wiaty. W niektórych projektach możliwe jest połączenie instalacji fotowoltaicznej z elementami zielonego dachu lub roślinnością znajdującą się na innych częściach konstrukcji.
Oba rozwiązania pełnią inne funkcje. Fotowoltaika służy przede wszystkim do pozyskiwania energii ze słońca, natomiast roślinność może zwiększać udział zieleni w silnie zabudowanym otoczeniu.
Połączenie tych elementów wymaga jednak uwzględnienia odpowiedniej konstrukcji, obciążenia dachu, sposobu odprowadzania wody oraz dostępu do instalacji w celu jej konserwacji. Koncepcja powinna więc powstawać jako całość już na etapie projektowania wiaty.
Na co zwrócić uwagę przy projektowaniu przystanku z fotowoltaiką?
Samo zamontowanie paneli nie wystarcza, aby instalacja prawidłowo spełniała swoje zadanie. Najważniejsze jest dopasowanie jej parametrów do miejsca oraz funkcji przystanku.
Podczas projektowania warto uwzględnić:
- zapotrzebowanie energetyczne wszystkich urządzeń,
- powierzchnię dachu dostępną dla modułów fotowoltaicznych,
- poziom nasłonecznienia i ewentualne zacienienie,
- sposób magazynowania lub wykorzystywania wyprodukowanej energii,
- odporność konstrukcji i urządzeń na warunki atmosferyczne,
- możliwość późniejszego serwisowania instalacji.
Znaczenie ma też charakter samego przystanku. Niewielka wiata przy lokalnej drodze może mieć zupełnie inne potrzeby niż rozbudowany przystanek w centrum miasta wyposażony w elektroniczne tablice, oświetlenie i kilka dodatkowych urządzeń.
Czy wiata przystankowa z fotowoltaiką może być samowystarczalna energetycznie?
Odpowiedź zależy przede wszystkim od relacji pomiędzy ilością produkowanej energii a zapotrzebowaniem zastosowanych urządzeń.
Jeżeli instalacja zasila jedynie energooszczędne oświetlenie czy niewielkie urządzenia elektroniczne, możliwości pokrycia zapotrzebowania z energii słonecznej mogą być stosunkowo duże. W przypadku rozbudowanej infrastruktury wymagającej znacznie większej ilości energii konieczne może być zastosowanie dodatkowego źródła zasilania.
Trzeba również pamiętać o zmienności produkcji. Ilość energii zależy od pory roku, zachmurzenia, zacienienia oraz długości dnia. Dlatego zamiast zakładać z góry pełną niezależność energetyczną, należy indywidualnie obliczyć bilans energetyczny konkretnego przystanku.
Wiata z fotowoltaiką – połączenie ochrony pasażerów i lokalnego źródła energii
Wiata przystankowa z fotowoltaiką pokazuje, że nawet stosunkowo niewielkie elementy infrastruktury miejskiej mogą pełnić kilka funkcji jednocześnie. Dach potrzebny do ochrony pasażerów może zostać wykorzystany także jako powierzchnia do pozyskiwania energii słonecznej.
Energia ta może zasilać między innymi oświetlenie LED, systemy informacji pasażerskiej, urządzenia mobilne czy inne elementy wyposażenia. Zakres wykorzystania fotowoltaiki powinien być jednak każdorazowo dopasowany do lokalizacji, warunków nasłonecznienia i rzeczywistego zapotrzebowania energetycznego przystanku.
W efekcie dobrze zaprojektowana wiata może przestać być wyłącznie biernym elementem małej architektury. Może jednocześnie chronić pasażerów, wspierać działanie urządzeń infrastruktury miejskiej i wykorzystywać dostępną na miejscu energię słoneczną.
RM Solar to wiodący portal tematyczny o odnawialnych źródłach energii i inteligentnych rozwiązaniach dla domu. Od 2024 roku łączymy świat nowoczesnych technologii z troską o środowisko naturalne, dostarczając praktyczną wiedzę i sprawdzone rozwiązania dla świadomych konsumentów.