Ile kosztuje budowa elektrowni wodnej?

Ile kosztuje budowa elektrowni wodnej? Odpowiedź zależy od rodzaju elektrowni, jej mocy, miejsca realizacji oraz stopnia wykorzystania istniejącej infrastruktury. Dla małych elektrowni wodnych (MEW) średni koszt budowy to około 8,5 mln zł/MW mocy zainstalowanej, przy czym wartości wahają się od kilkuset tysięcy do kilkudziesięciu milionów złotych w zależności od skali i zakresu inwestycji [1][6][8]. W przypadku dużych elektrowni konwencjonalnych lub szczytowo-pompowych nakłady inwestycyjne sięgają miliardów złotych, a realizacja projektów wymaga spełnienia rygorystycznych wymogów formalnych [2][3][5].

Podstawowe pojęcia i czynniki wpływające na koszt budowy

Elektrownia wodna to instalacja energetyczna przetwarzająca energię kinetyczną lub potencjalną wody w energię elektryczną za pomocą turbin [1][2][5][6]. Wyróżnić można małe elektrownie wodne o mocy poniżej 5 MW oraz elektrownie szczytowo-pompowe, które służą głównie jako magazyny energii dla stabilizacji systemu [1][2][5][6].

Koszty budowy określane są najczęściej przez CAPEX – nakłady kapitałowe przypadające na 1 MW mocy zainstalowanej. Dla MEW wynosi to obecnie średnio 8,5 mln zł/MW, porównywalnie do kosztów budowy instalacji fotowoltaicznych (7,8 mln zł/MW), ale nieco drożej niż w wypadku elektrowni wiatrowych na lądzie (6,6 mln zł/MW) [1]. Ostateczna wartość projektu zależy od wielu czynników takich jak: dostępność istniejącej infrastruktury (np. jazów), konieczność budowy nowych zbiorników, wymagania środowiskowe, złożoność hydrologiczna terenu, moc planowanej instalacji, a także lokalne uwarunkowania formalno-prawne [2][6][7].

Struktura kosztów budowy elektrowni wodnej

Koszty inwestycyjne MEW i dużych elektrowni wodnych obejmują prace projektowe, uzyskanie niezbędnych pozwoleń (w tym środowiskowych, wodnoprawnych i budowlanych), wykup lub dzierżawę gruntów oraz zakup i instalację infrastruktury technologicznej [2][5][6]. Do najważniejszych elementów zaliczamy:

• Zapory, jazy lub zbiorniki (górny oraz dolny)
• Turbiny i generatory przetwarzające energię wody w prąd
• Systemy pompowe (w elektrowniach szczytowo-pompowych)
• Infrastruktura przesyłowa i pomocnicza

Koszty rosną w przypadku konieczności budowy nowych zapór lub zbiorników. Z kolei wykorzystanie istniejącej infrastruktury, np. jazów należących do Wód Polskich (około 4000 obiektów o potencjale 655 MW), pozwala znacząco obniżyć nakłady inwestycyjne [7]. Przy realizacji nowych, dużych elektrowni szczytowo-pompowych koszty budowy wahają się od kilku do kilkunastu miliardów złotych – przykładem jest projekt Tauron w Łososinie Dolnej za 6,8 mld zł (moc 767 MW, pojemność 3,1 GWh) czy EPS Młoty (PGE) wyceniany na około 5 mld zł (moc 1050 MW) [2][5].

Koszty eksploatacji i opłacalność inwestycji

Po zakończeniu budowy koszty eksploatacyjne MEW są stosunkowo niskie w porównaniu do innych źródeł energii [1][6]. Opłacalność inwestycji zależy jednak nie tylko od poniesionych nakładów, ale także od warunków sprzedaży energii – na przykład poprzez systemy aukcyjne i stawki gwarantowane: dla elektrowni wodnych wynoszą one od 535 do 620 zł/MWh (zależnie od mocy), natomiast dla fotowoltaiki sięgają 340 zł/MWh [3].

W przypadku małych elektrowni szybki zwrot z inwestycji umożliwia nie tylko niska awaryjność i długi czas życia instalacji, ale też stosunkowo niewielkie koszty serwisowania. Duże elektrownie wymagają natomiast stabilnego systemu finansowania, często poprzez wsparcie państwowe lub udział międzynarodowych konsorcjów [1][3][6].

Kluczowe procesy administracyjne i czynniki ryzyka

Bardzo istotnym elementem procesu inwestycyjnego jest uzyskanie wszystkich wymaganych zgód i pozwoleń (środowiskowych, wodnoprawnych, budowlanych) oraz nabycie praw do nieruchomości i zarządzanie relacjami społecznymi w regionie inwestycji [2][5][6].

W ostatnich latach obserwuje się w Polsce trend modernizacji istniejących małych obiektów bez budowy nowych zapór, co ogranicza ryzyka środowiskowe. Dodatkowo wymagana jest integracja rozwiązań ekologicznych, jak przepławki dla ryb [7]. Brak chętnych inwestorów, bariery formalne i wymogi środowiskowe sprawiają, że część jazów jest rozbierana zamiast przekształcana w obiekty energetyki wodnej [7].

Podsumowanie: ile kosztuje budowa elektrowni wodnej?

Odpowiedź na pytanie ile kosztuje budowa elektrowni wodnej zależy w dużym stopniu od typu instalacji i wykorzystania istniejących obiektów. Średni koszt budowy MEW to około 8,5 mln zł/MW mocy zainstalowanej [1], choć wartości wahają się od kilkuset tysięcy do kilkudziesięciu milionów zł dla mniejszych jednostek [6][8]. Duże inwestycje, takie jak elektrownie szczytowo-pompowe, wymagają nakładów rzędu miliardów złotych i szczegółowego planowania [2][3][5]. Kluczowe jest uwzględnienie wszystkich kosztów projektowych, formalnych, środowiskowych i technologicznych – a także bieżących kosztów eksploatacyjnych oraz obowiązujących stawek sprzedaży energii [1][3][6].

Źródła:

• [1] https://www.gramwzielone.pl/trendy/3108/ile-kosztuje-budowa-elektrowni-wiatrowych-fotowoltaicznych-i-innych-instalacji-do-produkcji-zielonej-energii
• [2] https://forsal.pl/biznes/energetyka/artykuly/10617051,nowa-elektrownia-wodna-w-polsce-za-68-mld-zl-powstanie-767-mw-czystej-energii.html
• [3] https://wysokienapiecie.pl/36795-nowa-elektrownia-na-wisle-gigantyczne-koszty-marne-skutki/
• [4] https://www.rynekinfrastruktury.pl/wiadomosci/dolnoslaskie-mew-inwestuje-w-hydroelektrownie-34957.html
• [5] https://forsal.pl/biznes/energetyka/artykuly/10615752,dokoncza-elektrownie-z-czasow-gierka-cala-wies-zniknie-pod-woda.html
• [6] https://www.instytut.ioze.pl/pl/mala-elektrownia-wodna/
• [7] https://globenergia.pl/4-tys-nowych-elektrowni-wodnych-brak-chetnych-rozbiorka-jazow/
• [8] https://zielonagospodarka.pl/6303